Rechtbank procedures bij echtscheiding

Inleiding
Een echtscheiding dient bij een rechtbank te worden aangevraagd via een advocaat. Is men het over alle zaken eens dan kan een echtscheiding schriftelijk worden afgehandeld, zonder rechtszitting.

Rechtszitting
Bij een rechtszitting moeten partijen zich laten bijstaan door een advocaat.
In de familierechtspraak hoeft u geen eed af te leggen. Zittingen in het familierecht worden in Nederland altijd gesloten deuren gehouden. Met toestemming van alle partijen kan eventueel een derde worden toegelaten, bijv. een stagiair van de advocaten of een relatie van de gedaagden.
Als er kinderen bij betrokken zijn is er vrijwel altijd een vertegenwoordiger van de Raad voor de Kinderbescherming aanwezig.

De rol van de familierechter
De wet van 1 maart 2009 geeft een duidelijke impuls om te komen tot een actief opererende familierechter, die in moeizaam lopende echtscheidingen de regie in handen heeft en houdt.
De familierechter kan daarbij methodisch te werk gaan. De rechter kan zelf bemiddelen, verwijzen naar mediation, kan voor het kind een bijzondere curator benoemen, kan verwijzen naar de raad voor de kinderbescherming en tenslotte een forensisch conflictbemiddelaar benoemen.

Rechtbank

Verzoekschrift
De echtscheidingsprocedure begint formeel met het indienen van een verzoekschrift bij de arrondissementsrechtbank. Dit verzoekschrift moet door een procureur, dwz een procesvoerend advocaat, worden ingediend. In een verzoekschrift dienen naam en woon/verblijfplaats van de verzoekende echtgenoot te vermelden, gegevens van eventuele minderjarige kinderen en van de advocaat/procureur van de echtgenoot.
Aan het verzoekschrift dient te worden toegevoegd:
- huwelijksakte
- eventuele geboorteactes
- bewijs van Nederlanderschap
- uittreksel uit geboortenregister
- eventuele eerdere processtukken
- ouderschapsplan (igv kinderen)

 Verweerschrift
Als er geen overeenstemming is over de scheiding dan zal de andere partij met een verweerschrift komen. De verweerder kan daarin aangeven dat het huwelijk niet duurzaam is ontwricht. De eisende partij zal dan de ontwrichting moeten bewijzen.
Meestal zal de verweerder zelfstandig om een regeling verzoeken t.a.v. het ouderlijk gezag, een omgangsregeling en een informatieregeling.
Ook kan de behoefte of draagkracht in het kader van alimentatie worden betwist.

 Voorlopige voorzieningen
Deze zitting wordt binnen een maand belegd. De zitting wordt voorgezeten door een rechter, en er is een griffier die notuleert. De zitting duurt in principe een half uur. Er wordt naar gestreeft om alle onderwerpen op één zitting te behandelen.
Een voorlopige regeling wordt getroffen ten aanzien van alimentatie, toewijzing kinderen, toewijzing echtelijke woning en eventueel boedelzaken als auto.
Indien geen overeenstemming over een omgangsregeling kan worden bereikt, dan kan de rechter u vragen of u bereid bent tot omgangsbemiddeling. Indien u daartoe niet bereid bent kan de andere ouder een onderzoek door Raad voor de Kinderbescherming eisen.

 Beschikking
Deze zitting volgt ongeveer 3 maanden later en verloopt als de vorige met dien verstande dat nu defitieve afspraken worden gemaakt over alimentatie, ouderlijk gezag, omgangsregeling, informatie en consultatieregeling.

Gerechtshof

Na de elke beschikking heeft u 3 maanden de tijd om hoger beroep aan te tekenen tegen de alimentatie en/of de omgangsregeling.
In hoger beroep wordt de zaak in beginsel helemaal opnieuw bekeken en kan, zonodig, een nieuw onderzoek naar de feiten worden ingesteld. Zo kan een nieuw onderzoek voor een omgangsregeling worden aangevraagd bij een andere instantie zoals het FORA. In dat geval zal de beschikking worden aangehouden en zal het hof de verdere procedure opvolgen hetgeen tot nieuwe zittingen zal leiden.
Bij de zitting zijn 3 rechters aanwezig, een griffier en een zaalbode. Gaat het om de kinderen dan is er ook een vertegenwoordiger van de Raad voor de Kinderbescherming aanwezig. De zitting duurt in principe 3 kwartier.

Hoge Raad

Wanneer je twijfelt over de kwaliteit van de uitspraken van een lagere rechter, kun je in cassatie bij de Hoge Raad. De Hoge Raad moet uitgaan van de feiten zoals die door de lagere rechter zijn vastgesteld. De Hoge Raad beoordeelt of de regels van een behoorlijke rechtspleging zijn gevolgd. Kortom de Hoge Raad controleert de kwaliteit van de uitspraken van lagere rechters, ook wat betreft motiveringen.
Wanneer de Hoge Raad overgaat tot vernietiging van de uitspraak van een lagere rechter, dan zal zij meestal de zaak terug verwijzen naar een lagere rechtbank.
De Hoge Raad heeft tot doel om de rechtseenheid te handhaven en richting te geven aan de rechtsontwikkeling en rechtsbescherming. Zo heeft de Hoge Raad al heel vroeg de behoefte aan wetswijziging over gezamenlijk ouderlijk gezag, informatierecht en het omgangsrecht gesignaleerd.

Kort geding

Kort-geding is een rechtbank procedure met een spoedeisend karacter is. Een kort geding kan al na 14 dagen plaatsvinden.
Met een kort-geding eist men dat andere partij zich houdt aan afspraken zoals vastgelegd in een beschikking van de rechtbank of in een convenant. Ook nakoming van mondelinge afspraken over omgang kan worden geëist. Gebruikelijk eist men daarbij een dwangsom.
Redenen voor een kort geding:
- straatverbod;
- publicatieverbod;
- vaststellen voorlopige omgangsregeling
- nakomen omgangsregeling;
- nakomen informatieregeling;
- gebruik wettelijke achternaam.

Bodemprocedure

Een bodemprocedure is de gewone rechtbank procedure die veel uitgebreider en uitvoeriger dan een kort geding.
Tegelijkertijd met een kortgeding kan over dezelfde aangelegenheid een bodemprocedure worden opgestart voor een definitieve regeling.

Griffie

De griffie is de administratie van de rechtbank. Aan het hoofd van de griffie staat een griffier, een jurist. Verder bestaat de griffie uit plaatsvervangend griffier, waarnemend griffiers en administratief personeel. Niet alle griffie-medewerkers zijn jurist.
De taak van de griffie omvat het incasseren van griffierechten en het vastleggen en bewaren van de beslissingen van de rechters.
Alle rechtszittingen en verhoren worden bijgewoond door een griffiemedewerker die vastlegt wat daar gebeurd. Van het griffieverslag kan op verzoek een Proces Verbaal worden opgesteld.
Een griffier kan met de rechter meedenken en een beslissing in concept opstellen.
Griffieverslagen worden gebruikt voor het opstellen van een Proces Verbaal. Dat Proces Verbaal kan worden opgevraagd t.b.v. een volgende rechtszitting. N.B. Een proces verbaal is een samenvatting van het griffieverslag. In het proces verbaal is dus nooit volledig en soms ontbreken zaken omdat griffieverslagen soms moeilijk leesbaar zijn. Meestal zal een advocaat dit proces verbaal opvragen maar dat kun je ook zelf doen.

Verloop rechtszitting

Het verloop van een rechtszitting is afhankelijk van de wisselwerking tussen rechter en advocaten.
Bij een formele gang van zaken krijgt eerst de advocaat van de eiser het woord en vervolgens die van de gedaagde. Daarna weer de advocaat van de eiser (repliek) en vervolgens weer de advocaat van gedaagde (dupliek). Vervolgens kan de rechter nog vragen stellen aan de cliënten.
Advocaten kunnen hun pleidooi, pleitnotitie of verweer vooraf op papier zetten en ter zitting overhandigen aan de griffier en een kopie aan de advocaat van de wederpartij.
Er zijn rechters die de zaak alleen maar geduldig aanhoren en nauwelijks iets zeggen. Sommige stellen een enkele vraag aan de cliënten, terwijl andere rechters in discussie gaan met partijen.